Республика жаңалықтары

21 Ақпан 2018 18:02
Мәжілістегі мәжіліс: екі заң жобасы мақұлданды

Бірінші оқылымда «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне халықтың жұмыспен қамтылуы және көші-қоны мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы талқыланды.

Аталмыш заң жобасын 9 ақпанда Мемлекет басшысы Нрсұлтан Назарбаевтың  Жарлығымен тағайындалған  Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Мәдина Әбілқасымова  таныстырды. Бұл жаңа министрдің  Мәжілістің кеңейтілген отырысына алғаш қатысуы болып отыр. Мәжіліс төрағасы жиынның басында жаңа министрдің жұмысына сәттілік тілеп, аздап қолдау білдірді.

Заң жобасы барлық бос жұмыс орындары мен елді мекендер бойынша бірыңғай онлайн тұғырнама жасау бөлігінде Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауы аясында белгілеген тапсырмаларын орындау мақсатында әзірленді. Тамара Дүйсенованың шашын ағартып, жүйкесін жұқартқан жұмыссыздықты жою мен өзін өзін жұмыспен құамтығандардың мәртебесін анықтау Мәдина Ерасылқызына да оңайға соқпасы мәлім. Дегенмен, министр осы бағытта атқарылып жатқан жұмыстарын баяндады.

«Заң жобасында үш кодекске, бес заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу көзделіп отыр. Жобадаға өзгерістерге тоқталсақ, біріншіден, халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу құралдарын жетілдіру көзделеді. Жұмыспен қамтуға жүгіну рәсімдері жеңілдетіледі. Жұмыс іздеушілер енді жұмыспен қамту орталықтарына «электрондық үкімет» веб-порталымен ғана емес, сонымен ХҚКО-лар арқылы жүгіне алады. Жұмысқа орналасу рәсімін тездету үшін жұмыссыз азамат өзіне ұсынылған жұмысқа келісетіні немесе келіспейтіні туралы мәліметті ұялы телефонмен, сондай-ақ электрондық түрде үш жұмыс күні ішінде хабарлай алады», - деді Мәдина Әбілқасымова.

Сондай-ақ,  мемлекеттік және үкіметтік бағдарламалар аясында құрылатын бос жұмыс орындарына мониторинг жүргізу құзыреті орталық және жергілікті атқарушы органдарға берілмек. Сонымен қатар, Еңбек министрлігінің құзыреті бос жұмыс орындары туралы ақпарат ұсыну мен оған мониторинг жүргізу қағидасын бекітумен толықтырылады.

Өз қажеттіліктеріне аз-кем ақша жинағысы келетін студенттер мен оқушылардың еңбек құқықтары кеңеймек. Студенттер мен жоғары сынып оқушыларының жазғы демалыс кезінде ғана емес, оқудан бос уақытта да қоғамдық жұмыстарға қатысу мүмкіндігі кеңейтіледі. Бұған Еңбек кодексінде шектеу жоқ. Ол үшін жұмыс берушіге бірқатар құжат тапсыруы керек екен.

«Қазіргі таңда студенттер тек жаз кезінде қоғамдық жұмыстарға қатыса алады. Бұл заң жобасы аясында ағымдағы оқу жылындағы басқа да демалыстарда, бос уақытта қатысу көзделген. Оқу және жұмыс орнынан анықтама, мекен-жай анықтамасы, жеке куәлік деген секілді құжаттар қажет», - деді министр.

Сонымен қатар,  ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі жұмыспен қамту саласында жеке рекрутингтік агенттіктермен ынтымақтастықты кеңейтудің қадамдарын түсіндірді. Бүгінде Қазақстанда жұмыспен қамту саласында 320-ға тарта жеке агенттік қызмет етуде. Қазіргі кезде бұл бағытта бөлінетін қаржы әлі де нақтыланып жатыр. Алайда жұмыспен қамту саласындағы жеке агенттіктер үшін қызметтерді аутсорсингке беру бойынша биыл шамамен 1,2 млрд теңге бөлу қарастырылып отыр. Осы қызметтермен қамтылатын контингент 60 мың адамға жуық болады.

Оның сөзіне қарағанда, жұмыссыз ретінде ресми тіркелген адам жұмыспен қамтылған жағдайда өтемақы төленбейді. Мәдина Әбілқасымованың сөзіне қарағанда, жұмыспен қамту саласындағы қызметтердің аутсорсингі ұғымы енгізіледі.

 «Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау үшін заң жобасында жұмыспен қамту орталықтарын реформалау және барлық бос жұмыс орындары мен барша елді мекендер бойынша бірыңғай онлайн алаң құру көзделген. Осы мақсатта еңбек нарығының бірыңғай ақпараттық базасын құрайтын «Электронды еңбек биржасы» мемлекеттік интернет ресурсын құру қарастырылған. Бұл жұмыс іздеушілер мен жұмыс берушілерді бір арнада тоғыстыратын алаң. Сондай-ақ, халықты жұмыспен қамту саласындағы қызметтердің аутсорсингі ұғымы енгізілуде. Бұл дегеніміз, жұмыспен қамту орталықтарының халықты жұмыспен қамту саласындағы қызметтерді жұмыспен қамтудың жеке агенттіктеріне беруіне бағытталған шаралар кешені», - деді министр.

Сондай-ақ, Еңбек министрі рекругтингтік агенттіктер қызметінің тиімділігін күшейтуге бағытталған ұсыныс енгізді.

«Игеру тиімділігіне қатысты агенттіктер үшін ереже аясында қызмет тиімділігінің нақты көрсеткіштерін бекіту маңызды болады деп санаймыз. Ең алдымен бұл нақты еңбек келісім шартымен бекітілетін жұмысқа орналасу нормасы болады. Бұл заңды ұзақ мерзімді еңбек қызметі. Ол міндетті зейнетақы аударымдарымен расталып отырады. Мәліметтер база арқылы аталған аударымдардың жүйелілігін қадағалай аламыз», - деді ол.

Министрдің ұсынысына сәйкес, еңбек төлемі қызмет нәтижесі бойынша есептеледі. Қазір ай сайынғы немесе белгілі бір кезеңнің аяқталуы бойынша деп бірнеше нұсқаны қарастырылып жатырмыз. Әлемдік тәжірибеде ұзақ еңбек қызметінің кезеңі 3 айдан 1-2 жылға дейін саналады.

Бұл ұсынысты   Мәжіліс төрағасы Нұрлан Нығматулин да қолдады.

«Сіз айтып отырған жайт өте дұрыс. Бірақ, бұл заңнан туындауы тиіс. Заң жобасында ондай ештеңе жоқ. Біз реттеу жайында айтқан кезде тікелей заң нормасы болуы тиіс. Аутсорсинг келісімшарттары нақты көрсеткіштерді қамтуы тиіс деген норманы заң жобасында қарастыруымыз қажет шығар  және жеке фирмалар олардың орындалуын қамтамасыз етуі керек әрі соған сәйкес олардың жауапкршілігінің болғаны жөн», - деді Нұрлан Нығматулин.

Мәжілістің екінші оқылымында қоғамның қызу талқысына  түскен жер қатынастарын реттеу заң жобасы талқыланды.

Аталған құжат Жер комиссиясының жұмысы нәтижесінде әзірленген.

 Комиссия бірнеше шешім шығарған болса, соның барлығы заң жобасына еніп отыр.

«Мәселен, жарғылық капиталында шетелдіктердің немесе шетелдік заңды тұлғалардың үлесі бар бірлескен кәсіпорындарға ауыл шаруашылық жерлерін жалға беруге мораторийдің қолданылуы кеңейтіледі. Енді, жарғылық капиталға шетелдік қатысудың кез келген пайызы жер учаскесіне тиісті құқықтарды алмауға себеп болады. Осылайша, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер 2021 жылғы 31 желтоқсанға дейін шетелдік жер пайдаланушыларға жалға берілмейді. Барлық жеке және заңды тұлғалардың жеке меншігіне де берілмейтін болады. Ал республика азаматтарына және шетелдіктер қатыспайтын заңды тұлғаларға ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер уақытша жерді пайдалану құқығымен ғана беріледі", - деді  Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі, депутат Берік Оспанов

Бұл  құжаттың толық атауы – «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жер қатынастарын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы.

Аталмыш заң жобасы екінші оқылымда мақұлданып,  сенаторлардың талқылауына бағытталды.Қорытынды  бойынша  күн тәртібіндегі заң жобалары мақұлданып, депутаттық сауалдар да жолданды. 

Аягөз Құрмаш