Республика жаңалықтары

18 Қазан 2018 11:43
Тәуекел етуден қорықпау керек – Айдие Айдарбеков

 - Айдие, Нью-Йорк киноөнер академиясына  жету  жолыңыз қалай  және қайдан басталды?

- Мен Қарағанды облысында 1992 жылдың  8 қарашасында    дүниеге келдім. Бірақ, Ақмола облысының Жақсы ауылында өстім. Орта мектепті де сол жерден тәмамдадым. Кейін Астанаға көшіп, С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің бакалавры мен магистратурасын бағдарламашы  (программист) мамандығы бойынша  аяқтадым. Менің бала күнгі арманым кино саласында жұмыс істеу еді. Нью-Йорк киноөнер академиясының біздің елде өкілі бар екенін естіп, оған түсу мүмкіндігін қарастыра бастадым. Өкілге хабарласып, қандай құжаттар керек екенін біліп. Сөйтіп,  құжаттарымды түгендеп, тапсырдым.  Ал жаңа жылға дейін менің  кино саласына ауысу туралы ешқандай жоспарым  болмаған еді.  3 ай өткен соң Нью-Йорк киноөнер академиясына  «Кино.Режиссура. Телевизия»  мамандығына  түскенім туралы хабар жетті.



-  Қарапайым   ауылдан шыққан  жігітке   Нью-Йорк киноөнер академиясына түсу үшін не істеу керек болды? Талаптары қандай екен.

- Әрине, ең басты талап ол – ағылшын тілін білу. Мен ауыл мектебінде оқығандықтан, ол жердегі  ағылшын тілін  беру деңгейі жоғары болды деп айта алмаймын. Алайда, мен өзімнің қызығушылығыммен тілді меңгеруді дербес жүргіздім.  Бала кезімнен фильмдердің біразын ағылшын тілінде, аудармасын   субтитрмен көріп жүрдім. Кейін таза ағылшын тілінде көретін деңгейге жеттім. Академия  IELTS  бойынша   6,5 немесе  7 деген көрсеткіш болуын талап етті.  Бірақ, мен «Болашақ» арқылы түскелі жаптқан соң,  тест тапсыруға үлгермедім. Сосын өзім Академияға хабарласып, мен тест тапсыруға үлгермей жатырмын, оның нәтижесі де  1,5 айдан кейін белгілі болады, «Болашақ» бойынша құжатты өткізе  алмай қалу мүмкіндігі бар екенін   ескерттім.  Олар комиссия мүшесіне айтып, ол адам менімен ағылшын тілінде сұхбат өткізді.  Қорытындысында  ағылшын тілін   меңгеру деңгейім оқуға жарамды деп танылды.   Екіншіден, менің кино саласында осыған дейін еш тәжірибем болмаған соң, портфолиомды көрсетуге тура келді. Өзім жазған сценарийлер мен бейнероликтерім бар еді, Kaztube  жобасында да аз-кем жұмыс істеп, бірнеше жобалар жасағанмын. Осы жұмыстарымды жинап, Америкаға жібердім. Олар кино саласына деген бейімің бар екен деп, оқуға қабылдады.

- Америкада  кино әлемі бойынша қандай тәжірибе жинадыңыз?

 - Мен кино саласына ешбір қатысым болмағандықтан, оқудың өзі  жаңалық болды. Білім жинау мақсатында  бірде-бір дәрісті  жібермеуге тырыстым. Нью-Йорк киноөнер академиясы  тәжірибеге ден қоюымен ерекшеленеді. Оқудың  80 пайызы тәжірибеден,  20 пайызы теориядан тұрады десем артық емес. Себебі, кино саласында барлық шеберлікті түсірілім алаңынан жинауға болады. Үрдістің ортасында жүріп, жұмыстың жалпы ұйымдастырылуына куә боласың. Мен үшін бұл өте үлкен азық болды. Осыған дейін өз ізденісіммен жинаған  бейресми білімім бар болса да, сол ортада жүріп оны іске асыруды үйрендім. Мысалы, ағылшын тілін алсақ та, мен әркез тілді барынша жоғары деңгейде білем деп айтуға жүрексінетінмін. Себебі, алдында  бағытты таңдар кезде  сценаристке түскім келген. Бірақ, ағылшын тілінде Америкада сценарий жазу деген ауыр жүк деп есептеп, режиссерге тапсырдым. Солай істегенім  дұрыс болғанына   көзім жетті. Бұл сала өте қызықты болып шықты. Өзіміздің авторлық туындыны ұсынған кезде сценарийді ағылшын тілінде жазып шықтым. Сол кезде қорқыныш мені билегенін түсіндім. Іске келгенде еш қиындық жоқ екен.

- Оқу кезінде авторлық жобаларыңыз болыпты. Қандай жанрға ден қойдыңыз?

- Жалпы,  6-7 қысқаметражды фильм түсірдім. Оның ішінде комедия мен драма, фантастика да бар. Оқу бағдарламасынан бөлек,  кино түсіру алаңдарына барып жүруге тырыстым. Мысалы, атақты  Джонни Депп  түскен  «Горе-творец»  фильмнің түсіріліміне барып, көпшілік көріністің  актері болдым. Сол кезде шынайы, үлкен жұмыстың  дүниеге қалай келетініне куә болдым. Оқудағы тәжірибеден дербес жұмыстың ерекше болатынына сол кезде көзім жетті. Танымал актерлер мен режиссерлер  бірге жасайтын «Hollywood»  фильмдерінің түсіру стилін меңгердім десе де болады. Себебі, олардың аудиториясы барлық әлем, олар түсірген фильм әлемнің барлық кинотеатрларынан көрсетіледі. Бұл үрдістен үлкен  шабыт алдым.

-  Қазір сіз оқуыңызды тәмамдадыңыз ғой. Қандай жоспарыңыз бар?

- Иә, оқуым осымен тәмам болды. Бір апта бұрын ғана елге оралдым. Дипломым тек 1-2 айдан кейін ғана қолыма тиеді.  Жоспарлап отырған істерім өте көп. Келе салсымен бірнеше ұсыныс түсті. Бірақ, мен әлі таңдап жүрмін. Қай жоба қызықты, қай жобаның әлеуеті жоғары екенін зерделеп жатырмын. Америкада  шағын жобаларға бас қатырмау керектігіне көзім жетті, мүмкіндігінше ауқымды, әлеуеті жоғары жобаларға көз тігу керек.

- «100 жаңа есім»  жобасы туралы не айта аласыз?

 -  Өкінішке қарай, жоба кезінде мен Қазақстанда болмадым. Танымайтын  адамдардың   «мен сізге дауыс» берем деген  жылы  лебіздерін әлеуметтік желіден оқысам да, өте риза болдым. Елде жоба бойынша болған шараларға  физикалық түрде қатыса алмадым. Бірақ,  Астанада   баннерлерде суретіміз  ілініп тұр екен. Көп адам сол бойынша танып жатыр.

 -  Өзіңіз сияқты жастарға қандай кеңес берер едіңіз...

- Мен  интроверт екеніме қарамастан,  кішкентай кезімнен белсенді болдым. Үнемі  шығармашылық тұрғыда ізденіп, дамуды көздейтінмін. Музыкалық мектепті домбыра сабағы бойынша тәмамдау да соның нәтижесі. Мектеп кезінде де әртүрлі үйірмелерге барып жүрдім. Әрине, оның барлығы әке-шешемнің еңбегі. Себебі, бала көңілмен барғым келмейтін сәттерде де, олар мені мәжбүрлейтін. Қазір солай істегендері үшін алғыс айтамын. Өйткені, ол менің мінезімді қайрады, кез келген ортаға бейімделуімді жетілдірді. Сондықтан да, қай  іспен  айналыссаңыз да, уақытым босқа кетіп жатыр деп ойламаңыз. Қазақта «әр нәрсенің қайыры бар» деген жақсы сөз бар. Тәуекел етуден қорықпау керек.

- Сұхбатыңызға рақмет!

Аягөз Құрмаш

Фото: жеке парақшасынан алынды